አርዕስተ ዜና

ብሔራዊ አንድነትን የመገንባት ፈተናዎችና ቀጣይ አቅጣጫዎች

5490 times

ዳግም መርሻ (ኢዜአ)

“ጎጃም ያረሰውን ፣ ለጎንደር ካልሸጠ
ጎንደር ያረሰውን ለጎጃም ካልሸጠ
የሸዋ አባት ልጁን ለትግሬ ካልሰጠ
የሐረር ነጋዴ ወለጋ ካልሸጠ
ፍቅር ወዴት ወዴት ፣ ወዴት ዘመም ዘመም
ሀገርም አለችኝ ሀገር የኔ ህመም
ስሩ እንዳይበጠስ መቋጠሪያው ደሙ
አረንጓዴ ቢጫ ቀይ ነው ቀለሙ ..”

ይህን ጥልቅ የሆነ ሀሳብ የያዘ የድምጻዊቷን እጅጋየሁ ሽባባው ተወዳጅ የዘፈን ስንኝ በመግቢያው ላይ ያስቀመጥኩት ያለምክንያት አይደለም። ስንኞቹ በጥቂት የግጥም መስመሮች አሁን በሀገራችን እየታየ ያለውን የፖለቲካ ድባብና በአንጻሩም ከትውልድ ወደ ትውልድ ሲተላለፍ የቆየውን የህዝቡን ትስስር እስከወዲያኛው ዘልቆ እንዲቆይ አስፈላጊነቱን የሚጠቁም በጎ ሀሳብ ያዘለ ስለሆነ ነው። ግጥሙ በተከሸነ ሁኔታ የቆየውን የህዝቡን ታሪክና ፍቅር አመላካች ቢሆንም ስጋትንም የቋጠረ ነው።

ኢትዮጵያ በርካታ ብሄሮች ብሄረሰቦችና ህዝቦች እንዲሁም ሃይማኖቶችን ያቀፈች ሀገር ከመሆኗ በትይዩ እነዚህ የተለያየ ስብጥር ያላቸው የሀገሪቱ ህዝቦች የውጭ ወራሪ ሀይሎች የሀገሪቷን ድንበርና ሉአላዊነት በተለያየ ጊዜያት ለመድፈር በሞከሩበት ወቅት የጥቃት ሙከራዎቹን በጋራ በመመከት አንድነቷንና ነጻነቷን እስከዚህ ጊዜ ድረስ ጠብቃ በክብር እንድትኖር ያስቻሉ ጀግኖች ህዝቦችን ያፈራች ታላቅ ሀገር ነች።

የኢትዮጵያን ህዝቦች የአንድነት መንፈስና የአልበገር ባይነት ስሜት ለማሳየት እንደጥሩ ምሳሌ የሚጠቀሰው የአድዋ ድል ነው። ስለዓድዋ ድል አንጸባራቂነትና ዘመን ተሻጋሪነት በርካታ የታሪክ ተመራማሪዎች የየራሳቸውን ምስክርነት ሰጥተዋል። ሁሉም የታሪክ ጸሃፊዎች የዓድዋ ድል የኢትዮጵያን ብቻ ሳይሆን የአፍሪካን፣ ከዚያም አልፎ የመላ ጥቁር ህዝቦችን ታሪክ ቀያሪ ክስተት እንደሆነ ይስማማሉ። ኢትዮጵያዊያኖች ልዩነታቸውን አቻችለው አገራቸውን ሊወር  ዘመናዊ መሳሪያ ታጥቆ የመጣውን የአውሮፓ ሃይል በኋላቀር መሳሪያ መመከት ችለዋል። ለዓድዋ ድል መገኘት ዋንኛና ትልቁ ምክንያት ኢትዮጵያዊያን ልዩነታቸውን አቻችለው አንድነታቸውን አጠናክረው ወራሪውን የቀኝ ገዥ ሃይል መመከት በመቻላቸው ነው።

የዓድዋ ድልን ልዩ ከሚያደርጉት ነገሮች መካከል በዋናነት የሚነሳው ጉዳይ  ኢትዮጵያዊያን በመካከላቸው ያሉትን በርካታ ልዩነቶች (የቋንቋ፣ የባህል፣ የእምነት  ወዘተ..) ወደጎን በማድረግ የጋራ ጠላታቸው የሆነውን የውጭ ወራሪን ለመመከት መዝመታቸውና ድል ማድረጋቸው ነው። ሁሉም የአፍሪካ አገሮች በሚባል ደረጃ እዚህ ግባ በማይባል ትግል ሳያደርጉ አገራቸውን ለአውሮፓ ቅኝ ገዢዎች አሳልፈው ሲሰጡ ኢትዮጵያዊያኖች ግን በተጋድሎ የአገራቸውን ዳር ድንበር ማስከበር ችለዋል።

እንደ ዶናልድ ሌቪን ያሉ ታዋቂ የታሪክ ተመራማሪዎች እንደሚሉት የአድዋ ድል ለኢትዮጵያ ህዝቦች የኋላ ታሪካቸው የትብብር ማሳያ ነው ሲሉ ጽፈዋል። ይህ አባባል ትልቅ መልዕክትን የያዘ ነው። የኢትዮጵያ አርሶ አደሮች ስንቅና ትጥቃቸውን ተሸክመው በእግራቸው ሺህ ኪሎ ሜትሮችን ተጉዘው የአውሮፓ ዘመናዊ መሳሪያ የታጠቀን ጦር ገጥመው ድል ማድረግ መቻላቸው ምን ያህል ጥልቅ የአገር ፍቅር እንዳላቸውና ስለሀገር ክብርና ሉአላዊነት ዋጋም ምን ያህል ጥልቅ ግንዛቤ እንደነበራቸው ነው።

የአድዋን ድል ከሀገር አልፎ በአለም አቀፍ ደረጃ በሚሰጠው ልዩ ግምት የተነሳ በቅድሚያ ተነሳ እንጂ ኢትዮጵያውያን በመካከላቸው ያለውን የቋንቋ፣ የባህል፣ የእምነትና የመሳሰሉትን ልዩነቶች ወደጎን ትተው በሀገር ላይ የተጋረጡ አደጋዎችንም በተለያዩ ጊዜያት በአንድነት መንፈስ ተጋፍጠው ድል አድርገዋል። የሩቆቹን ትተን የቅርብ ጊዜ ክስተቶችን እንኳን ብናነሳ ጣልያን የ 5 ቱን አመት የቅኝ አገዛዝ ሙከራና የጣልያን ሽንፈት፣ የኢትዮ-ሶማልያ ጦርነትና የኢትዮጵያ ህዝቦች አሸናፊነት ፣ የኤርትራ ወረራና ድል ከብዙ በጥቂቱ መጥቀስ ይቻላል። እናም ህዝቡ ለዘመናት ሀገሪቱን ከወጭ ወራሪ ሀይሎችና ጠላቶች በጋራ ሲጠብቅ የኖረው በተደረገበት ጫና ወይም ተጽእኖ ሳይሆን ከልዩነት ይልቅ ለአንድነት ትልቅ ቦታ በመስጠቱና የኔ ናት ብሎ የሚያስባት ኢትዮጵያ የምትባል ሀገር ሉአላዊነቷና ክብሯ ተጠብቆ መቆየቱ ምን ያህል ዋጋ እንዳለው በመረዳታቸው ነው።

ይህ እንዳለ ሆኖ ግን ባለፉት ጊዜያት ሀገሪቱን ሲያስተዳድሩ የነበሩ የሀገሪቱ መሪዎች የተሰባጠረ ቋንቋ፣ ባህል፣ ታሪክ፣ እምነትና መሰል መገለጫዎች ያሉትን ህዝብ ይመሩት የነበረው ለእነዚህ የማንነት መገለጫዎች ቦታ በማይሰጥና በማያስተናግድ በአንድ አሃዳዊ የመንግስት አስተዳደር ዘይቤ እንደነበር የቅርብ ጊዜ ትዝታ ነው። ይህ ‹አንድ ብሔር አንድ መንግስት› የሚለው የአስተዳደር ዘይቤ (ኔሽን ስቴት) ብሄሮችን ከሀገር ፖለቲካዊ፣ ኢኮኖሚያዊና አስተዳደራዊ ጉዳዮች እንዲገለሉ የሚያደርግና የሀገር ግንባታ ሂደቱ በፈቃደኝነት ላይ የተመሰረተ ስላልነበረ ተቀባይነት አልነበረውም። በዚህም የተነሳ በሀገሪቱ የተለያዩ ክፍሎች ለተከሰቱት ግጭቶችና ጦርነቶ ዋነኛ መንስኤ ነበር።

ይህ ህብረ ብሄራዊነትን የማያስተናግድና የተለያዩ ብሄሮችን በጉልበት በመጨፍለቅ ሲተገበር የቆየው የኔሽን ስቴት አስተሳሰብና ፖለቲካዊ አውድ ኢህአዴግ የደርግን መንግስት በጦርነት አሸንፎ የሀገራችንን ፖለቲካዊ ስልጣን ከተቆጣጠረ በኋላ ቋንቋንና ማንነትን መሰረት በማድረግ ለዘረጋው የፌዴራል መንግሰት መዋቅር ተመራጭነት በጉልህ ምክንያትነት ይጠቀሳል። ከላይ የተጠቀሰውን ነባራዊ ችግር ለመፍታት የዛሬ 26 አመት በስራ ላይ የዋለው እስካሁን ድረስ የዘለቀው የፌዴራል ስርአቱ በህገመንግስቱ በተቀመጡ መርሆዎችና ዴሞክራሲያዊ አሰራርን በተከተለ መንገድ ከተተገበረ በርካታ ጠቀሜታዎች ያሉት ሲሆን ለአብነትም ዴሞክራሲን እስከታችኛው የአስተዳደር እርከን ድረስ ለማጎልበት፣ ህዝቦች እራሳቸውን እንዲያስተዳድሩ በማድረግ የማንነት ጥያቄዎች ባግባቡ እንዲመለሱ ማንነቶችን ለማቻቻልና ፍትሀዊ ልማትን ለማሳለጥ ጠቀሜታዎች እንዳሉት በርካታ ምሁራን ይስማሙበታል።

በዚህም መሰረት ባለፉት 26 አመታት የፌዴራል ስርአቱ ብሄር ብሄረሰቦች ራሳቸውን በራሳቸው እንዲያስተዳድሩ የሚያስችሏቸውን የፖለቲካ መዋቅሮች እንዲገነቡ፣ ቋንቋቸውንና ባህላቸውን እንዲያዳብሩ፣ የሰው ሀይላቸውን እንዲያደራጁና አቅም እንዲገነቡ፣ በተለያዩ ልማቶች ተጠቃሚ እንዲሆኑ በእጅጉ አስችሏቸዋል። ይህ ማለት ግን የፌዴራል ስርአቱ እንከን የማይወጣለት ወይም ከችግር የጸዳ ነው ማለት አይቻልም።  የፌዴራል ስርአቱ የብሄር ብሄረሰቦችን ጥያቄ ከመመለስና ለማንነታቸው እውቅና በመስጠት ዙሪያ ብዙ ውጤቶች የተመዘገቡበት መሆኑ የማይካድ እውነት ቢሆንም ኢትዮጵያዊ ማንነትን ከብሄራዊ ማንነት ጋር ለማስታረቅና የበለጠ ለማበልጸግ በሚፈለገው ልክ ጥቅም ላይ ውሏል ለማለት ግን ያስቸግራል።

ከላይ ለተጠቀሰው ሀሳብ እንደ ማሳያ የሚሆነው ጉደይ ደግሞ ከቅርብ ጊዜ ወዲህ በተለያዩ የሀገሪቱ ክልሎች እዚያና እዚህ እያሰለሱ የሚከሰቱ ብሄርን ማዕከል ያደረጉ ግጭቶችና መፈናቀሎች ናቸው። እነዚህ ብሄር ላይ የተመሰረቱ ግጭቶች ለሰው ህይወት መቀጠፍና ለንብረት ውድመት ምክንያት ሲሆኑ ከመታየታቸውም በዘለለ ለረጅም ዘመናት በህዝቦች መካከል የነበረውን የጠበቀ አዎንታዊ ግንኙነት ለመሸርሸር የማይናቅ ሚና ሊኖራቸው እንደሚችል በርካታ ምሁራንና የተለያዩ የህብረተሰብ ክፍሎች አስተያየት ሲሰጡ ይደመጣሉ። ባሁኑ ጊዜ በሀገሪቱ እየተከሰቱ ለሚገኙ በብሄር ላይ የተመሰረቱ ግጭቶች ከበስተጀርባቸው በርካታና ውስብስብ ምክንያቶች መኖራቸው በመንግስትም ጭምር የታመነ ጉዳይ ቢሆንም ችግሮቹ እንዴት ይፈታሉ በሚለው የመፍትሄ ሀሳብ ላይ የመስኩ ምሁራን፣ የሲቪል ማህበራት፣ የተመራማሪዎችና ጉዳዩ የመመለከታቸው አካላት ሚናና ተሳትፎ እጅግ አስፈላጊ የሆነበት ጊዜ ላይ ደርሰናል።

ሰሞኑን ከዚህ ጉዳይ ጋር በተያያዘ አለም አቀፍ የዴሞክራሲ ምርጫ ድጋፍ ሰጪ ኢንስትቲዩት (Institute for Democratic Electoral Assistance(IDE))፣ በኢትዮዽያ የውጭ ግንኙነት ስትራቴጂክ ኢንስትቲዩትና መቀመጫውን ኖርዌይ ባደረገው Aadland Consult በሚባል ተቋም አማካኝነት በኢትዮዽያ የማህበረሰብ (ኔሽን) ግንባታና ቀጣይ አቅጣጫ  “Nation Building in Ethiopia: The Quest for an Enduring Direction በሚል ርእስ በጋራ ባዘጋጁት ሲምፖዚየም በሙያቸው ከፍተኛ ልምድ ባካበቱ  ታዋቂ ምሁራን ሰባት ጥናታዊ ጽሁፎች  ቀርቦ ውይይት ተካሂዶባቸዋል።

የሲምፖዚየሙ አስተባባሪ የሆኑት በአዲስ አበባ ዩንቨርስቲ የፖለቲካ ሳይንስና አለም አቀፍ ግንኙነት ትምህርት ክፍል ባለደረባ ፕሮፌሰር ካሳሁን ብርሀኑ በእንኳን ደህና መጣችሁ ንግግራቸው ይህ በተከታታይ ጊዜያት በብሄራዊ አንድነት ግንባታ ላይ በማተኮር ለማካሄድ የታቀደው ሲምፖዚየም በአይነቱ የተለየ መሆኑንና ሲምፖዚየሙ ሀገራችን በአሁኑ ጊዜ ለምትገኝበት ፖለቲካዊ ፈተና እጅግ ጠቃሚ የመፍትሄ ሀሳቦችና ግብአቶች የሚገኝበት መድረክ ተደርጎ እንደሚታመን ነበር የገለጹት።  

ፕሮፌሰር ካሳሁን እንደሚሉት ባለፉት 26 አመታት አገሪቷን በማስተዳደር ላይ የሚገኘው መንግስት በዘረጋው ፌዴራላዊ የመንግስት ስርአት በሀገሪቱ በርካታ ስኬታማ ውጤቶች መመዝገባቸውን መካድ አይቻልም። በዚህም ለሰላምና መረጋጋት፣ ለኢኮኖሚ እድገት ራስን በራስ ለማስተዳደርና የልማት አቅም ለመፍጠር ምቹ መደላድሎች ተፈጥረዋል። ይሁን እንጂ በዚህ ሂደት ለአስተዳደር መዋቅር ግንባታ የበለጠ ትኩረት በመስጠቱ እጅግ መሰረታዊ የሆነው የብሄራዊ አንድነት ግንባታ ጉዳይ ትኩረት ሳይሰጠው ቀርቷል ሲሉ ተናግረዋል።

ፕሮፌሰር ካሳሁን አክለውም የሀይማኖት፣ የባህል፣ የቋናቋና መሰል መገለጫዎች ተሰባጥሮ የሚገኘበት ኢንደ ኢትዮጵያ ባለ ሀገር ልዩነቶችን በማቻቻልና በማስታረቅ የጋራ ታሪኮችንና እሴቶችን ለሀገር አንድነት ግንባታ መሰረት አድርጎ ጥቅም ላይ ማዋል እጅግ ጠቃሚና ወሳኝ ጉዳይ ነው ሲሉ አስረድተዋል። አያይዘውም በአንድ በኩል በሀገሪቱ ዘላቂነት ያለው አስተማማኝ ሰላም አንዲረጋገጥ ለማድረግና በሌላም በኩል በሀገሪቱ የተለያዩ የህብረተሰብ ክፍሎች መካከል የጋራ ሀገራዊ ስሜት ለማዳበር እንዲቻል የተለያዩ ብሄር ብሄረሰቦችን ለሚያጋሯቸው እሴቶችና ታሪካዊ ግንኙነት እውቅና መስጠትና እንዲዳብሩ ማድረግ ከፍተኛ ጠቀሜታ እንዳለው ተናግረዋል። በዚህም ረገድ የተጠናከረ ጥረት ማድረግ ለቀጣይ ሀገራዊ የህልውናና  ዋስትና አዎንታዊ ሚናው የላቀ ነው በማለት አስገንዝበዋል።

አያይዘውም በህዝቦች መካከል ባሉ ልነቶች ላይ በማተኮር የነበሩ አዎንታዊ ግንኑኙነቶች እንዲሻክሩ ከማድረግ ይልቅ ህዝቦች በጋራ የሚጋሯቸውን እሴቶች፣ ታሪካዊ ውርሶች፣ አዎንታዊ ምኞቶችና የሚያግባቡ ነጥቦችን ነቅሶ በማውጣት ለኢትዮጵያ ሀገራዊ አንድነት ግንባታ በሚጠቅም አግባብ በግብአትነት መጠቀም ያስፈልጋልም በማለት ጠቅሰዋል።  

ይህን ግንዛቤ ለማዳበርና በህብረተሰቡ ውስጥ እንዲስፋፋ ለማድረግ ደግሞ  መንግስት፣ ምሁራን፣ ሲቪክ ማህበራት፣ የሀይማኖት ተቋማት፣ የወጣችቶና ሴቶች ማህበራት እንዲሁም ጉዳዩ የሚመለከታቸው ሌሎች አከላት ላቅ ያለ ሚና አላቸው ብለዋል።

ሀገራችን አሁን ከምተገኝበት ችግር አኳያ በጉዳዩ ላይና በወደፊት አቀጣጫዎች ዙሪያ ከታሪካዊና ባህላዊ እይታዎች ጋር በማቀናጀት የዳበረ ውይይትና የሀሳብ ልውውጥ በማደረግ ሰላምና መረጋጋት የሚረጋገጥበትን መፍትሄ ማመላከት እጅግ አስፈላጊ ጉዳይ እንደሆነ  ፕሮፌሰሩ  ተናግረዋል።

በመድረኩ የተገኙት በሚኒስትር ማዕረግ የዴሞክራሲ ስርዓት ግንባታ ማዕከል የጥናት ምርምርና አይዲዮሎጂ ዘርፍ ሃላፊ ወይዘሮ ሙፈሪያት ካሚል እንዳሉት ኢትዮጵያ ነጸነቷንና ሀገራዊ ሉአላዊነቷን ከውጭ ጠላቶችና ወራሪ ሀይሎች ለረጅም ዘመናት አስጠብቃ መቆየት በመቻሏ አኩሪ ታሪክ ባለቤት ያላት ሀገር መሆኗን በመጥቀስ የዚህ ታሪክ መሰረታዊ ሚስጢር ደግሞ የሀገሪቱ ሀዝቦች በአንድነትና በመተባበር ስሜት ሲፈጽሙ ያለፉበት የጀግንነት ታሪክ ውጤት ነው ብለዋል። ይህ እንዳለ ሆኖ ግን ይህን አኩሪ ታሪክና የህዝቦች ጠንካራ የትብብር እሴት ዘላቂና ውጤት ወደሚያመጣ የሀገር አንድነት ግንባታ ለመለወጥ ትርጉም ያለው ስራ ስላልተሰራ ብዙ ዋጋ እያስከፈለን ይገኛል ሲሉ ተናግረዋል።

ወ/ሮ ሙፈሪያት አክለውም አሁን በአገሪቱ እየታዩ ላሉ ፖለቲካዊ ችግሮች ምክንያታቸውን በመለየት ወቅታዊና አፋጣኝ ምላሽ ካልተሰጠ እዚያም እዚህም በመታየት ላይ ያሉት ችግሮች በሂደት በእጥፍ አድገው የሀገሪቱን ሰላምና አንድነት አደጋ ላይ ሊጥሉ ስለሚችሉ ቆም ተብሎ የሚታሰብበበት ጊዜ ነው በማለት ይገልፃሉ።

በንግግራቸው ማጠቃለያም ያለንበት ሰአት የሀገራዊ አንድነት ግንባታውን ከመቼውም ጊዜ በበለጠ ለማጠናከር ሁሉንም የህብረተሰብ ክፍሎች ባሳተፈ ሁኔታ ሰፋፊ ውይይቶች መደረግ ያለበት ጊዜ ነው በማለት በመድረኩ የቀረቡ ጥናቶች ብራዊ ቅርጽ ወዳለው ፍኖተ ካርታ ከተለወጠ በኋላ መንግስት የባለድረሻ አካላትን ተሳትፎ የሚመለከት ዝርዝር ፖሊሲ አንዲያወጣ መነሻ ዶክመንት በመሆን ጥቅም ላይ ይውላል በማለት አመልክተዋል።

በሲምፖዚየሙ ከቀረቡት የጥናት ወረቀቶች መካከል የቺካጎ ዩንቨርስቲ ባልደረባ የሆኑት ታዋቂው ሳይንቲስት ዶክተር ዘረሰናይ አለምሰገድ ያቀረቡት ጥናታዊ ጽሁፍ በርካቶችን ያስደመመ ነበር። እንደ ዶክተር ዘረሰናይ አባባል የሀገር አንድነት ግንባታ ሲባል ውስብስብ  ከሆኑ ፖለቲካዊ ገጽታዎቹ ባሻገር በዋናነት ትኩረት ተደርጎ ሊሰራበት የሚገባው ጉዳይ በሰው ልጆች መካከል ባለው የጎላ ትስስር ላይ ነው። ከዚህ አኳያ በመካከላችን በታሪክም ይሁን በሌሎች ሁኔታዎች አንጻር ያለንን ትስሰር  በደንብ አላጤነውም ይላሉ። ስለሆነም እነዚህን እውነታዎች በደንብ መፈተሽና አሁን ያሉንን መልካም የጋራ እሴቶች በማሳደግ ሀገራዊ መግባባት መፍጠር ይጠበቅብናል ያሉ ሲሆን ያን ጊዜም ለብሄራዊ አንድነት ግንባታ ጥሩ መንገድ እንደሚከፍት አመላክተዋል።

ሌላው በኢትዮዽያ ጉዳይ ላይ በርካታ ጥናቶችን በማቅረብ የሚታወቁት ምሁር ፕሮፈሰር ክርስቶፎር ክላፋም በሲምፖዚየሙ ላይ ጥናት ያቀረቡት ሲሆን በአንድ ሀገር ውስጥ ያሉ የተለያዩ ህዝቦች ተመሳሳይ አይነት መለያ ወይም የአንድነት መገለጫዎች አለን ብለው የሚያስቡና በሀገራቸው ጉዳይ ላይ በእኩል ደረጃ ተሳታፊና ተጠቃሚ የሚደረጉበት እድል ከተመቻቸ ለብሄራዊ አንድነት ግንባታ ጥሩ መደላድል የሚፈጥር መሆኑን አብራርተዋል።  ሀገርን የሚያስተዳድሩ መንግስታት ከዚህ ተቃራኒ የሆነ መንገድ የሚከተሉና የህዝብን ፍላጎት የማያዳምጡ ከሆነ የሀገር አንድነትና ጸጥታ ለአደጋ እና ለውድቀት ይጋልጣል ይላሉ። ስለሆነም የሀገር አንድነት ግንባታ አንድ ጊዜ ተጀምሮ የማያልቅና ረጅም ሂደት ያለው ስራ በመሆኑ መንግስታት በየጊዜው የህዝብን የልብ ትርታ እያዳመጡና ለተፈጠሩ ክፍተቶች ማስተካከያ እርምጃ እየወሰዱ ሊሄዱ ይገባል ሲሉ ያስተላለፉት መልእከት ብዙዎችን የሲምፖዚየሙ ታዳሚዎች ያስማማ  ጉዳይ ነበር።

በሌላ በኩል ኔዘርላንድ የሚገኘው የኤራስመስ ዩንቨርስቲ ባልደረባ ሱዳናዊው ፐሮፌሰር መሀመድ ሳሊህ ባቀረቡት ጽሑፍ የኢትዮጵያ ፌዴራሊዝም አገሪቱ ውስጥ ለረጅም ጊዜ ሲካሄዱ ለነበሩ ትግሎች መቋጫ እንዲያገኝ ከማድረጉ ባሻገር ለብሔሮች፣ ብሔረሰቦችና ሕዝቦች የማንነት ጥያቄዎች ምላሽ ሰጥቷል ብለዋል፡፡ ከዚህ በተጨማሪ በአገሪቱ በማህበራዊ እና በኢኮኖሚያዊ ዘርፍ በርካታ ለውጦች እንዲመዘገቡ ማድረጉን ያነሳሉ፡፡ ለዚህም በአገሪቱ በመካሄድ ላይ ያሉትን የልማት ስራዎችና የተገኙ ለውጦች በምሳሌነት አንስተዋል፡፡ ይሁንና ከተመዘገበው የኢኮኖሚና የልማት እድገት ትሩፋቶች ዜጎች በእኩልነትና በፍትሀዊነት ተጠቃሚ የሚሆኑበትን እድል ማመቻቸት እና በፖለቲካውም ዘርፍ ዜጎችን ተሳታፊ የሚያደረግ ፖለቲካዊ ሂደት እንደሚያስፈልግ  በጥናታቸው አቅርበዋል።

በሲምፖዚየሙ የተገኙ የተለያዩ አመለካከቶችን የሚያራምዱ የፖለቲከ ፓርቲ ተወካዮችና ምሁራን ጠቃሚ ናቸው ብለው የሚያስቧቸውን ሀሳቦችና አስተያየቶችን በስፋት አንስተዋል። በሀርቫርድ ዩንቨርስቲ በሴሜቲክ ቋንቋዎችና ስልጣኔ ተመራማሪ የሆኑት ፕሮፌሰር ኤፍሬም ይስሐቅ የኢትዮጵያ ህዝቦች በጠንካራ መሰረት ላይ ያዳበሯቸውን የሚያስተሳስሩ እሴቶች ባህሎችና የአንድነት አኩሪ ታሪኮች ትልቅ ዋጋ ያላቸው ነገሮች ስለሆኑ አሁን የተፈጠሩትን ችግሮች ለመጠገንና የሀገር አንድነት ግንባታ ጥረቱን ውጤታማ ለማድረግ እንደ ጥሩ መሰረት ሊጠቀሙበት ይገባል ሲሉ በአጽንኦት ተናግረዋል። ሌላው የፖለቲካ ፓርቲ ተወካይ ፕሮፌሰር በየነ ጴጥሮስ በበኩላቸው በአሁኑ ጊዜ በሀገሪቱ ለተፈጠረው ችግር መሰረታዊ ምክንያት የዴሞክራሲ እጦት በመሆኑ የዴሞክራሲ ምህዳሩን በማስፋት በወሳኝ ጉዳዮች ላይ ህዝቡን በማሳተፍ ሀገራዊ አርቅና መግባባት እንዲፈጠር በማድረግ ዲሞክራሲያዊና የአስተዳደር ስርአት ያለበትን ሀገር መፍጠር እንችላለን ብለዋል። አክለውም ይህ ተግባራዊ ከሆነ በሀገራዊ አንድነት ግንባታ ረገድ የሚታዩ ክፍተቶችንም ጭምር የሚፈታ ጥሩ መሰረት ነው በማለት አስረድተዋል።

በሲምፖዚየሙ የሀገር አንድነት ግንባታ (Nation building) ምንነት፣ በዚሁ ዘርፍ  የተለያዩ ሞዴሎችና ተግዳሮቶች ከአውሮፓ የስካንዲኒቪያን ሀገራትንና ጀርመንን፣ ቻይና፣ ከአፍሪካ ናይጄሪያ እና ደቡብ አፍሪካን በምሳሌነት በመውሰድ በስፋት ተተንትኖ ውይይት ተደርጎባቸዋል። ከዚህ አንጻር የተነሱት ጉዳዮች ሰፋፊ፣ የተለያዩ የሀገር ግንባታ ሞዴሎችን የሚያስተዋውቁና በጽንሰ ሀሳብ ላይ ያተኮሩ ቢሆንም አብዛኛዎቹ የጥናት አቅራቢዎች ተመሳሳይ ሀሳብ ወይም አቋም ያንጸባረቁባቸው ጉዳዮችም ነበሩ። ይኽውም የሀገር ግንባታ እንዲሁ በአዋጅና በመሪዎች በጎ ምኞት ብቻ አብቦ በአጭር ጊዜ ውስጥ ለፍሬ የሚበቃ ሳይሆን እልህ አስጨራሽና ብርቱ ትግልና መስዋእትነትን የሚጠይቅ ረጅም ሂደት ያለው ነገር እንደሆነ ነው። አሁን የተዋጣላቸው የበለጸጉ የአውሮፓ ዴሞክራሲያዊ ሀገራት የሚባሉትም ቢሆኑ በእንደዚሁ አይነት ልምድ እንዳለፉና አሁንም በአንድነት ግንባታ ሂደት ላይ እንዳሉ ነው።

እንደ ኢትዮጵያ ባሉ የዴምክራሲ ባህል ባልዳበረባቸው በህገመንግስት ውስጥ የተደነገጉ የዴሞክራሲና ሰብአዊ መብቶች አተገባበር ላይ በርካታ ክፍተቶች በሚታዩባቸው፣ እንዲሁም በአጠቃላይ የዴሞክራታይዜሽን ሂደቱ ላይ በርካታ መሰናክሎች በሚያጋጥሙባቸው ሀገሮች የሀገር ግንባታው ሂደትም ፈታኝ ሁኔታዎች እንደሚያጋጥሙት ሳይታለም የተፈታ ነው። ከዚህ በተጨማሪም የፖለቲካ እኩልነት በህገ መንግስት ውስጥ ቢደነገግም አመርቂ ማህበራዊና ኢኮኖሚያዊ እኩልነት ባልሰፈነባቸው ሀገሮች ዛሬም በዜጎች አመለካከት ላይ የሚያሳድረው ተጽእኖ የሚናቅ እንዳልሆነ ሌላው ከሲምፖዚየሙ የተገኘ ትምህርት ነው።

ስለሆነም በአጠቃላይ የህዝቦችን ትስስር በማጠናከር ረገድ የሚታዩ ውስንነቶች አስቸኳይ መፍትሄ ይፈልጋሉ፡፡ ለዚህ ደግሞ በጉዳዩ ዙሪያ የሚመክሩና መፍትሄ የሚያመላክቱ ቀጣይ የውይይት መድረኮች በሚመለከታቸው ባለድርሻ አካላት እንዲዘጋጅ በማድረግ ዜጎች በሀገራቸው ወቅታዊ ጉዳዮች ላይ እንዲመክሩና እንዲወያዩ ማድረግ ያስፈልጋል። ይህ አሁን በሀገሪቱ ውስጥ ለሚታየው ችግር መፍትሄ ለማመንጨት ከማገዙም በተጨማሪ ዜጎች ስለሀገራቸው የፖለቲካ ሂደትና ስለህገመንግስት በጎ አመለካከት እንዲያዳብሩ ስለሚረዳ ጠቀሜታው የጎላ ነው።

ከዚሁ ጎን ለጎንም የሁሉም ሕዝቦች የጋራ ታሪክ የሆኑ እንደ አድዋ ያሉ ድሎችን ለሀገራዊ አንድነት ግንባታ ሂደት መጠቀምም ብልህነት ነው።

 

Rate this item
(0 votes)

ኢዜአ ፎቶ እይታ

በማህበራዊ ድረገፅ ይጎብኙን